Ten digest nie daje jednego nowego tematu. Lepiej nie publikować artykułu

Zestawienie obejmuje bardzo różne sprawy: upadłość konsumencką małżonka, VAT od drogi, klauzule abuzywne banków i pośredników, dane osobowe, nieruchomości rolne, historyczne wywłaszczenia oraz akty KNF. Nie tworzą one jednak jednego, nowego i niepokrywającego się zagadnienia, które można rzetelnie przedstawić jako aktualny temat dnia. Publikacja wymagałaby albo dodatkowej informacji o nowym zdarzeniu, albo sięgnięcia do innych aktów i pełnych uzasadnień.

Kontekst: zbiór wielu tematów, a nie jedna historia prawna

Wśród pozycji są zarówno akty sprzed kilkudziesięciu lat, jak i rozstrzygnięcia z lat 2010–2026. Samo wspólne występowanie określenia „1933” nie tworzy związku prawnego: może ono oznaczać rok, numer klauzuli niedozwolonej albo część sygnatury sprawy.

Przykładowo, ustawa z 24 marca 1933 r. o nadzwyczajnej daninie majątkowej jest historycznym aktem prawnym. Z kolei numer 1933 pojawia się w rejestrze klauzul niedozwolonych UOKiK oraz w sygnaturach postępowań Sądu Najwyższego. Te zbieżności są techniczne, nie zaś merytoryczne.

Najbardziej konkretne kwestie przedstawione w źródłach można podzielić na kilka odrębnych bloków:

prawo cywilne i upadłościowe – skutki upadłości konsumenckiej jednego z małżonków dla majątku wspólnego;
nieruchomości – obrót nieruchomościami rolnymi, opłata adiacencka, wywłaszczenie, zwrot nieruchomości i VAT od dostawy drogi;
ochrona konsumenta – postanowienia umów bankowych i pośrednictwa nieruchomości;
ochrona danych – udostępnianie danych oraz obowiązki administratorów;
rynek finansowy – dokumenty do zezwoleń bankowych, rezerwa płynna SKOK i sankcja KNF;
podatki – umowa dożywocia, sprzedaż nasadzeń na działce ROD, dywidenda z funduszu luksemburskiego oraz świadczenie z polisy na życie.

Każdy z tych wątków mógłby być osobnym materiałem. Nie da się jednak uczciwie połączyć ich w jedną tezę bez dodania informacji, której tu nie ma: nowej zmiany przepisów, świeżego wyroku zmieniającego linię orzeczniczą albo wspólnego problemu praktycznego.

Co dokładnie mówią przepisy i rozstrzygnięcia

Najbardziej wyraźną tezę prawną zawiera uchwała Sądu Najwyższego dotycząca upadłości konsumenckiej, czyli upadłości osoby nieprowadzącej działalności gospodarczej. Sąd wyjaśnił, co dzieje się z majątkiem wspólnym małżonków po ogłoszeniu upadłości tylko jednego z nich.

Z dniem ogłoszenia upadłości małżonka, nieprowadzącego działalności gospodarczej (...) pozostającego w ustroju wspólności majątkowej, między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa, a majątek wspólny, którego podział nie jest dopuszczalny, wchodzi do masy upadłości.

— uchwała Sądu Najwyższego, III CZP 7/19

„Rozdzielność majątkowa” oznacza tu ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej. „Masa upadłości” to majątek służący zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Jest to ważna, ale odrębna i nie nowa w tym zestawieniu uchwała z 2019 r.

Inna uchwała SN dotyczy ograniczeń w zakupie nieruchomości rolnych. Sąd odniósł się do egzekucji sądowej, czyli przymusowego dochodzenia należności, m.in. przez sprzedaż nieruchomości.

Do nabycia własności nieruchomości rolnej w toku egzekucji sądowej z nieruchomości, wszczętej przed dniem 30 kwietnia 2016 r. nie stosuje się ograniczeń w nabywaniu nieruchomości rolnych wynikających z art. 2a ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego.

— uchwała Sądu Najwyższego, III CZP 35/17

Wniosek jest wąski: chodzi o egzekucje wszczęte przed wskazaną datą. Nie jest to ogólna odpowiedź na pytanie, kto dziś może kupić ziemię rolną. Artykuł o obecnych zasadach obrotu ziemią wymagałby przywołania aktualnego brzmienia ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, którego treści źródła nie przedstawiają.

Z kolei wątek konsumencki dotyczy konkretnego wpisu do rejestru klauzul niedozwolonych. Klauzula niedozwolona to postanowienie wzorca umowy konsumenckiej, które kształtuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy.

Bank ma prawo do odmowy uruchomienia Usługi Bankowości Internetowej bez podania przyczyny

— klauzula niedozwolona nr 1933, XVII AmC 741/09

Wpis dotyczy konkretnego postanowienia z branży usług bankowych i wyroku z 2010 r. Nie daje sam w sobie podstaw do sformułowania aktualnej, ogólnej tezy o prawie banku do blokowania lub nieuruchamiania bankowości internetowej. Taka publikacja musiałaby uwzględniać obecne regulaminy, przepisy oraz aktualne orzecznictwo.

Podobnie ograniczony charakter ma interpretacja VAT dotycząca drogi wojewódzkiej. Dotyczyła ona konkretnej nieruchomości, której pierwsze zasiedlenie – pierwsze oddanie budowli do używania – przyjęto na 1933 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że dostawa korzystała ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, ponieważ od pierwszego zasiedlenia upłynęło więcej niż dwa lata. Interpretacja wyraźnie wiąże się z opisanym stanem faktycznym, a nie z każdą sprzedażą lub przejęciem nieruchomości za odszkodowaniem.

Praktyczne konsekwencje: dlaczego nie warto sztucznie łączyć wątków

Próba zbudowania jednego tekstu pod hasłem „nieruchomości”, „banki” albo „1933” prowadziłaby do uproszczeń. W prawie decydują bowiem nie tylko podobne słowa, lecz przede wszystkim podstawa prawna, data zdarzenia, rodzaj postępowania i stan faktyczny.

Dobrym przykładem są nieruchomości. W wyroku WSA w Warszawie I SA/Wa 931/14 omawiano opłatę adiacencką, czyli należność na rzecz gminy związaną ze wzrostem wartości nieruchomości, m.in. po jej podziale. Natomiast wyrok WSA w Krakowie II SA/Kr 279/18 dotyczy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. To dwa różne instrumenty prawne, różni adresaci i odmienne przesłanki.

W sprawie zwrotu nieruchomości sąd przypomniał szczególnie ważną zasadę: w pierwszej kolejności trzeba wykazać uprawnienie do złożenia wniosku jako poprzedni właściciel lub jego następca prawny, czyli np. spadkobierca. Dopiero potem można badać, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nie można z tego automatycznie wyprowadzać wniosków o opłacie adiacenckiej, VAT czy ograniczeniach w obrocie gruntem rolnym.

Również dokumenty KNF nie tworzą jednej wiadomości. Komunikat nr 287 wskazywał termin egzaminu na doradcę inwestycyjnego w 2023 r., a uchwała nr 359/2012 określała dokumenty dołączane przez bank do określonych wniosków o zezwolenie. Są to regulacje o całkowicie różnych funkcjach.

Na co uważać

Po pierwsze, nie należy traktować indywidualnych interpretacji podatkowych jako uniwersalnych odpowiedzi. Interpretacja dotycząca umowy dożywocia, oznaczona DD9.8222.2.37.2015.JQP, odnosi się do sytuacji, w której przeniesienie własności lokalu w zamian za dożywotnie utrzymanie uznano za odpłatne zbycie, ale nie można było określić przychodu według reguł ustawy o PIT. To nie znaczy, że każda umowa dotycząca nieruchomości i opieki wywoła identyczny skutek podatkowy.

Po drugie, przy sprawach nieruchomości znaczenie mają daty. Uchwały SN o nieruchomościach rolnych odnoszą się do postępowań wszczętych przed 30 kwietnia 2016 r. Bez daty wszczęcia egzekucji lub sprawy upadłościowej nie można przenosić ich wniosków na konkretną transakcję.

Po trzecie, wpis dotyczący klauzuli niedozwolonej nie zastępuje analizy całej umowy. Przykładowa kara umowna za sprzedaż nieruchomości, wpisana pod nr 1064, była określona jako 30% wartości nieruchomości wskazanej w umowie pośrednictwa. Ocena konkretnego kontraktu wymaga jednak ustalenia jego brzmienia, stron i aktualnej podstawy prawnej.

Co to oznacza w praktyce

Nie ma podstaw do publikacji jednego tekstu jako nowego tematu prawnego. Opisane sprawy są rozproszone i dotyczą odmiennych dziedzin prawa.
Nie należy budować tezy na samym numerze „1933”. W źródłach jest to raz rok, raz numer wpisu, a innym razem element sygnatury.
Osoba z problemem nieruchomości powinna najpierw ustalić rodzaj sprawy: sprzedaż, podział, wywłaszczenie, zwrot, VAT czy egzekucja. Dopiero wtedy można dobrać właściwe przepisy i orzecznictwo.
Podatnik nie powinien automatycznie stosować cudzej interpretacji indywidualnej. Jej znaczenie zależy od zgodności jego stanu faktycznego z sytuacją opisaną we wniosku.
Nowy artykuł wymagałby odrębnego punktu wyjścia: aktualnego aktu prawnego, pełnej treści nowego orzeczenia albo konkretnej zmiany praktyki organu.